Từ thủ công đến cơ giới hoá
Những năm 90 trước đây, công nhân khai thác than phải làm việc trong hầm lò chật hẹp, thiếu ánh sáng với điều kiện lao động còn nhiều hạn chế. Công việc chủ yếu dựa các công cụ thô sơ như cuốc, xẻng, thúng. Mỗi ca làm việc đều là một thử thách với người thợ mỏ.
Gần 40 năm gắn bó với nghề khai thác than dưới lòng đất, ký ức của cựu thợ mỏ Nguyễn Văn Tiến (69 tuổi, Quảng Ninh) là những thước phim về một thời ngành than chưa phát triển về máy móc, công nghệ. Ông bồi hồi chia sẻ: “Ngày nào chúng tôi cũng làm việc chủ yếu bằng sức người, từ đào than đến vận chuyển. Khi đó, trang bị bảo hộ còn đơn sơ, chỉ gồm mũ và đèn”.
Trong những năm gần đây, anh Nguyễn Việt Doãn (46 tuổi, nhân viên Công ty Than Hòn Gai) cho biết ngành than đang chuyển dịch mạnh theo hướng cơ giới hoá khi đưa các trang thiết bị và máy móc hiện đại vào dây chuyền sản xuất. Anh Doãn nhận thấy các loại máy khấu than và dàn chống tự hành dần thay thế sức lao động thủ công, giúp giảm đáng kể cường độ làm việc trong hầm lò.
Tuy nhiên, theo anh Doãn, sự thay đổi này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với người lao động. “Trong quá trình vận hành máy móc, chúng tôi phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình, bởi thực tế đã xảy ra những tai nạn nghề nghiệp do sử dụng sai cách”, anh nói thêm.
Bên cạnh đó, các chính sách chăm lo đời sống và sức khỏe công nhân được các doanh nghiệp chú trọng. “Công nhân làm việc trực tiếp trong mỏ sẽ có chính sách khám sức khỏe định kỳ 2 lần/năm, chủ yếu là các bộ phận dễ bị ảnh hưởng như phổi, tim, gan, họng. Còn đối với cán bộ công tác thì 1 lần/năm”, anh Doãn chia sẻ thêm. Đặc biệt, những công nhân có dấu hiệu tổn thương phổi do bụi sẽ được công ty tổ chức thăm khám chuyên sâu và chỉ định rửa phổi tại các bệnh viện uy tín.
Mức sống công nhân thợ mỏ
Khi điều kiện lao động còn hạn chế, công việc của người thợ mỏ còn nặng nhọc, đời sống sinh hoạt gặp không ít khó khăn. Việc đảm bảo mức sống ổn định cho công nhân là một thách thức lớn. Chia sẻ về điều này, ông Tiến cho biết: “Thu nhập không cao, chỉ đủ trang trải cuộc sống nên nhiều khi tôi và đồng nghiệp phải cùng nhau tăng ca để có thêm thu nhập”.
Những năm 1990, khi mức lương còn thấp, phần lớn công nhân mỏ chọn sống tại các khu tập thể. Với thế hệ đi trước như ông Tiến, nơi này đã trở thành “mái nhà chung” gắn bó suốt những năm tháng mưu sinh. Cuộc sống còn nhiều thiếu thốn, mọi sinh hoạt đều tự túc, tự nấu cơm, tự giặt giũ nhưng chính sự sẻ chia giữa những người cùng cảnh đã giúp họ nguôi ngoai nỗi nhớ nhà.
Ở thời điểm hiện tại, mức sống và các phúc lợi xã hội đã được quan tâm nhiều hơn, đáp ứng hầu hết nhu cầu của người lao động. Anh Doãn cho biết: “Bây giờ đời sống công nhân tốt hơn nhiều, đi làm được cung cấp nhà ở, chung cư có đầy đủ thiết bị, nội thất; có nhà tắm riêng, có người giặt quần áo, nấu ăn”.
Theo anh Doãn, thu nhập của công nhân mỏ hiện dao động khoảng 25 – 30 triệu đồng mỗi tháng. Ngoài ra, các hoạt động tập thể như liên hoan, nghỉ dưỡng, tập huấn cũng được tổ chức thường xuyên, góp phần gắn kết người lao động và tạo sự ổn định trong công việc.
Ngành than đang có những chuyển mình rõ rệt nhờ việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, góp phần nâng cao năng suất và cải thiện điều kiện lao động. Những thay đổi này không chỉ phản ánh sự phát triển của ngành sản xuất than tại Quảng Ninh, mà còn cho thấy bước tiến trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước.
Thu Hà – Kim Tuyến
